على محمدى خراسانى

107

شرح رسائل (فارسى)

قلت : اين حديث حمل بر غالب شده از آنجا كه غالبا قول حاجيان علم‌آور بوده لذا نادر را به حساب نياورده و ملحق به عدم كرده و بقول مطلق فرموده است . پس باز هم نتيجه مىگيريم كه آيه نفر با مقام اخبار و نقل الحديث به صورت واحد تناسبى ندارد . قوله و ذكر شيخنا البهائى : مرحوم شيخ بهائى در آغاز كتاب اربعين خويش حديث نبوى مشهور و مستفيض و بلكه متواتر را ذكر نموده كه پيامبر فرموده : من حفظ على امتى [ براى ابلاغ به امت ] اربعين حديثا بعثه اللّه فقيها عالما ، سپس فرموده : بعضىها براى حجيت خبر واحد به اين حديث تمسك نموده‌اند به اين كيفيت كه : نبى اكرم مدح فرموده كسى را كه حديث را فرا گيرد و حفظ كند براى امت و لازمه اين تمجيد و تحسين آنست كه قبول الحديث از سوى مخاطبين جايز و صحيح باشد و الّا يلزم اللغوية آنگاه حديث اطلاق دارد يعنى چه مخبر يك نفر باشد قبول صحيح است و چه متعدد باشد و با طلاقها شامل خبر واحد هم مىشود سپس فرموده : استدلال به اين حديث براى حجيت خبر واحد كمتر از استدلال به آيهء نفر براى حجيت خبر نيست ، شيخ انصارى مىفرمايد : مراد شيخ بهائى ره اينست كه همان گونه كه استدلال به حديث مذكور ضعيف است استدلال به آيه هم ضعيف است امّا خدشه در دلالت حديث : درست كه مدح پيامبر دليل بر جواز قبول حديث است ولى آيا مطلقا قبول جايز است چه علمى و چه ظنى و يا مقيدا بالعلم قبول جايز است ؟ از اين حيث حديث ساكت است و هر دو محتمل است و كلام مجمل مىشود بايد به قدر متيقن اخذ شود . . . . . كه عين همين اشكال را در آيه نفر هم داشتيم كه بيان شد . * * *